fot. Tomasz Kołudzki


06.09.2016

Janusz Krzywicki

Jak nas widzą bracia Indusi 

6 września odbyło się drugie spotkanie przy liczniku przed KPRM z cyklu „KOD dostępu”, poświęconego sposobom, w jakie kultura europejska (czy szerzej kultura Zachodu) oraz jej przedstawiciele są postrzegani w Azji i Afryce.

Naszym gościem była tym razem prof. Danuta Stasik z Uniwersytetu Warszawskiego, zajmująca się kulturą Indii. Zatytułowała swoje wystąpienie „Jak nas postrzegają bracia Indusi”. „Indusi” lub „Indyjczycy” są terminami, które proponuje ona używać zamiast rozpowszechnionego w Polsce terminu „Hindusi”, bowiem ten ostatni jest obarczony skojarzeniem z hinduizmem, co niektórych mieszkańców subkontynentu indyjskiego może razić: wielu z nich jest wyznawcami innych religii.

Prof. Stasik zaznaczyła, że poza dobrze wykształconą elitą Indusi słabo rozróżniają przedstawicieli różnych krajów europejskich, w tym zwłaszcza Polaków. Można więc mówić o ich stosunku do kultury Zachodu raczej niż o ich postrzeganiu Polski i Polaków. Nie wykazują oni przy tym masowo zainteresowania światem zewnętrznym wobec Indii. Reprezentują jedną z najstarszych cywilizacji i – podobnie jak w Chinach – postrzegają własny świat jako „państwo środka”, inne kultury traktując tradycyjnie jako peryferyjne i niższe. Inaczej niż Europejczycy, pchani od wieków chęcią eksplorowania wciąż nowych terytoriów, migrujący Indusi porzucają swój kraj głównie, jeśli nie wyłącznie, ze względów ekonomicznych.

Jedną z ważnych cech kultury indyjskiej jest bardzo silna kontrola grupy nad jednostką, mocno zakorzeniona w systemie kastowym. Jednostki niechętnie wychodzą poza ograniczenia narzucane im przez ten system i przez bardzo ważne dla tej kultury poczucie rytualnej czystości. Brak otwarcia na przykład na potrawy inne niż własne jest głęboko zakorzeniony w potrzebie samokontroli, jaki to poczucie dyktuje. Podobnie jak ci Polacy, którzy będą wszędzie na świecie szukali znanego im „schabowego z kapustą”, ale z innych powodów, będą oni wszędzie szukali przede wszystkim tego, co jest im znane.

Ponad godzinna dyskusja nie była ściśle ukierunkowana na zagadnienia wzajemnego oglądu Indusów i Europejczyków i była w znacznej mierze motywowana chęcią zweryfikowania własnej wiedzy słuchaczy dotyczącej Indii. Poruszano w niej zagadnienia trwałości podziałów kastowych, genezy i atrakcyjności ideologii Mahatmy Gandhiego, ale także możliwości integracji przybyszów z Indii w Polsce czy wzajemnego postrzegania zachowań Indusów i Europejczyków.

 

xxx